ROZWÓJ ZRÓWNOWAŻONY?

Początek dziejów ludzkości to walka o przetrwanie i dążenie do opanowania środowiska. Z czasem rozwój ludzkości oraz jej konsumpcyjne podejście do Ziemi spowodowało szereg nieprzewidzianych i nieodwracalnych strat. Doszło nawet do tego, że zagrożone jest istnienie człowieka… Historia zatoczyła już pełne koło i powoli zaczynamy rozumieć, że jesteśmy nierozłącznie związani z przyrodą, podobnie jak u zarania swych dziejów! Jak słusznie mówi Dawid Gates: „Musimy nauczyć się dbać o środowisko, w którym mamy żyć. Chodzi tylko o to, czy nauczymy się tego na czas.”²

Pierwotne działania człowieka, określane mianem OCHRONA PRZYRODY, wynikały zatem z pragnienia ocalenia zagrożonych wyginięciem gatunków roślin i zwierząt oraz wydzielonych obszarów Ziemi o specyficznych cechach, uznanych za cenne. Mimo to społeczny i gospodarczy rozwój ludzkości przebiegał niezależnie od niej a człowiek dalej w sposób nieograniczony korzystał z zasobów naturalnego środowiska.

Taki sposób gospodarowania w miarę upływu lat spowodował dalszy wzrost zanieczyszczeń i strat w środowisku. Zaczęto domagać się zmniejszenia negatywnego wpływu człowieka na środowisko i prowadzono działania mające na celu poprawę jego stanu. Tradycyjna ochrona przyrody okazała się niewystarczająca, zatem EKOLOGIA, wyjaśniając wielostronne powiązania w przyrodzie i ukazując odległe efekty działalności ludzi, wskazała na konieczność rozsądnego gospodarowania przyrodą. W dalszym ciągu jednak priorytetem był rozwój gospodarczy i zaspokajanie potrzeb ludzi, nawet kosztem przyrody!

Współczesne czasy charakteryzuje nierównowaga we wszystkich dziedzinach życia. „Ziemia znalazła się na krawędzi” i grozi jej zagłada z powodu sposobu, w jaki człowiek na niej żyje i gospodaruje” (wiceprezydent USA All Gore). Jedyną alternatywą jest w tej sytuacji podjęcie ogromnego wysiłku w celu zapobieżenia ogólnoświatowej katastrofie i zjednoczenie rozproszonych działań. Takiemu celowi służy proponowana przez ogólnoludzką kulturę, łącząca zdobycze zarówno ochrony przyrody, jak i ekologii, oraz wzbogacająca je o nowe wartości koncepcja rozwoju harmonijnego, nie niszczącego przyrody, dynamicznie trwałego, samopodtrzymującego się czyli EKOROZWOJU, inaczej ROZWOJU ZRÓWNOWAŻONEGO (ang. sustaineable development).

Wg ULEP: „ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ to taki, który „nie narusza w sposób istotny i nieodwracalny środowiska życia człowieka i który godzi prawa przyrody, ekonomii oraz rozwoju społeczeństw oraz który równoważy szanse dostępu do zasobów między pokoleniem obecnym a pokoleniami następnymi, a więc rozwój wynikający z działalności człowieka odbywającej się w harmonii z przyrodą.”³.

Najprościej mówiąc, ekorozwój polega na wszechstronnym harmonizowaniu działań gospodarczych, społecznych i kulturalnych z możliwościami środowiska przyrodniczego. Wymaga to od społeczeństwa odpowiedniego sterowania rozwojem, oszczędnej produkcji, wykorzystania odpadów, dbałości o konsekwencje podejmowanych działań także pod kątem potrzeb i zdrowia przyszłych pokoleń. Według tej koncepcji postęp uzyskuje się poprzez lepsze i pełniejsze wykorzystanie potencjalnych możliwości tkwiących w ludziach i środowisku. Żadna z dziedzin rozwoju nie może być przy tym pomijana a człowiek jest w centrum zainteresowania we wszystkich działaniach, zaś „aspekt społeczny jest filtrem, poprzez który powinna się przesączyć każda decyzja dotycząca środowiska przyrodniczego i gospodarki”⁴.

• centrum zainteresowania jest człowiek, nie przyroda
• rozwój (gospodarczy, kulturalny, społeczny) odbywa się w harmonii z przyrodą
• wykorzystanie zasobów środowiska odbywa się zgodnie z jego możliwościami a nie potrzebami człowieka
• cele zrównoważonego rozwoju społeczno – gospodarczego wyznacza się wychodząc od kwestii społecznych, poprzez ekologiczne do gospodarczych
• korzystanie z dóbr ludzkich, przyrodniczych i gospodarczych powinno uwzględniać potrzeby obecnych i przyszłych pokoleń w jednakowym stopniu
• występuje harmonia między wewnętrznym a zewnętrznym rozwojem człowieka
• życie człowieka jest podporządkowane wartościom a nie potrzebom
• rozwija się niekonsumpcyjne społeczeństwo

Podsumowując można powiedzieć, że rozwój jest zrównoważony wtedy, gdy potrzeby ludzi nie są zaspokajane kosztem potrzeb przyszłych pokoleń, przyrody i środowiska, lecz za pomocą harmonijnego oraz sprawiedliwego podziału dóbr, podporządkowanego zasadzie wszechstronnego rozwoju jednostek.

W obecnych czasach idea ekorozwoju ma już ugruntowaną pozycję w świecie nauki, lecz społeczeństwo niewiele o niej wie a gospodarka nie działa wedle jej zasad. Odczuwana przez społeczeństwo jakość życia jest warunkiem i celem ekorozwoju, a wpływa na nią sfera gospodarcza, kulturowa i przyrodnicza.

Wobec negatywnych kierunków rozwoju cywilizacji i osłabienia wartości w życiu ludzi, należy kształtować w nowy sposób jakość życia. Należy uczyć, że żyć lepiej, oznacza żyć na wyższym szczeblu kultury, dającym jednostce bogactwo przeżyć i radość istnienia. Ekologiczny model konsumpcji proponuje zastąpienie pogoni za dobrobytem materialnym w celu osiągnięcia prestiżu społecznego – budowaniem aktywności społeczno-kulturalnej i poczucia bezpieczeństwa zdrowotnego oraz służeniem drugiemu człowiekowi. Konieczne jest budowanie nowego ładu społeczno-gospodarczego opartego na właściwych relacjach z otaczającym światem, zgodnych z zasadami ery ekologicznej. Doniosłe zadanie do spełnienia ma tu edukacja, ucząc społeczeństwo stosowania zasad ekorozwoju przy podejmowaniu decyzji dotyczących ogółu społeczeństwa, jak i indywidualnych.

Przedszkole nr 15 jako pierwszy stopień edukacji realizuje to zadanie każdego dnia, skutecznie angażując do współpracy rodziny przedszkolaków i lokalne środowisko, w tym środki masowego przekazu.